 |
|||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||
|
HISTORIA SIATKÓWKI NA ŚWIECIE Za ojczyznę siatkówki uchodzą Stany Zjednoczone, bowiem to właśnie tam, tę dyscyplinę sportową, w 1895 roku wymyślił William Morgan, nauczyciel wychowania fizycznego w YMCA (Young Men’s Christian Association) – katolickiej szkole dla młodzieży płci męskiej w miejscowości Holyocke w stanie Massachusetts. Pierwszy mecz rozegrano w 1896 roku na terenie tejże placówki. Oczywiście na początku zasady rządzące grą bardzo znacznie różniły się od obecnych. Przykładowo, wówczas używano cięższej piłki (ważyła aż 340g). Nie obowiązywał również system rotacji zawodników. Każdy specjalizował się w grze na swojej pozycji. Mniejsza była również liczba graczy, bowiem w każdej drużynie mogło ich występować najwięcej pięciu. Na początku, stworzoną przez siebie grę, Morgan nazwał „mintonette”, jednak widzowie pierwszego turnieju siatkówki, rozegranego w 1896 roku w Springfield, obserwując lot piłki nad siatką, nazwali ją „volleyball” – latająca piłka i ta nazwa pozostała już do dzisiaj. W 1897 roku w oficjalnym podręczniku ligi sportowej północnoamerykańskiego YMCA ukazały się po raz pierwszy sprecyzowane zasady gry – nieograniczona liczba zawodników, możliwość dryblowania, prawo do powtarzania nieudanego serwisu, dowolna liczba uderzeń piłki przed jedną drużynę. Bardzo szybko nowa dyscyplina dotarła do Azji, gdzie również zaczęła zyskiwać sobie rzesze sympatyków. Azjaci jednak grali według innych zasad niż Amerykanie. Było to bardzo kłopotliwe, bowiem dochodziło w związku z tym do wielu nieporozumień. Proces ujednolicania zasad siatkarskich rozpoczął się w 1918 roku, wtedy to bowiem ustalono, że zespoły będą się składały z sześciu zawodników, zaś kilka lat później wprowadzono limit 3 odbić przez jedną drużynę. W tym okresie powoli też mieszkańcy Starego Kontynentu zaczynali się przekonywać do nowej dyscypliny. Amerykańscy żołnierze walczący na frontach europejskich I Wojny Światowej pokazali europejczykom na czym polega nowa gra. W 1946 roku doszło do ważnego spotkania w Pradze. Jako jeden z krajów, w których siatkówka rozwijała się najprężniej, uczestniczył w nim również Polska. Spotkanie to zaowocowało utworzeniem 20. kwietnia 1947 roku Międzynarodowej Federacji Piłki Siatkowej (FIVB). Pierwszym prezydentem FIVB został francuz Paul Libaud, który pełnił tą funkcję do 1984 roku. Na kongresie FIVB w Los Angeles kierowanie organizacją przekazał Meksykaninowi Rubenowi Acoście. Jednym z zastępców Libaud’a został Polak Zygmunt Nowak. Wśród założycieli Federacji było 14 krajów – Belgia, Brazylia, Czechosłowacja, Egipt, Francja, Holandia, Jugosławia, Polska, Portugalia, Rumunia, Urugwaj, USA, Włochy i Węgry. W 1949 roku zorganizowano pierwsze Mistrzostwa Świata mężczyzn, a w 1952 roku Mistrzostwa Świata kobiet. W turnieju męskim wygrało ZSRR przed Czechosłowacją i Bułgarią, zaś w kobiecym ZSRR przed Czechosłowacją i Polską. W Igrzyskach Olimpijskich siatkówka zadebiutowała w 1964 roku w Tokio. Wśród kobiet zwyciężyła Japonia przed ZSRR i Polską. W turnieju męskim wygrało ZSRR, druga była Czechosłowacja, zaś trzecia Japonia. Rok później w Warszawie rozegrano pierwsze zawody o Puchar Świata mężczyzn. Od 1973 roku takie rozgrywki mają kobiety. Od 1990 roku odbywają się rozgrywki Ligi Światowej. Odpowiednikiem rywalizacji wśród kobiet jest o 1993 roku Grand Prix. Mistrzostwa Europy mężczyzn wprowadzono do kalendarza w 1948 roku, zaś mistrzostwa kobiet w 1949 roku. Europejską siatkówką kieruje CEV (Europejska Konfederacja Siatkówki), która ma swoją siedzibę w Luksemburgu. Przepisy gry w piłkę siatkową ulegały wielu zmianom. Obecnie obowiązujące przepisy weszły w życie w 1998 roku na kongresie FIVB podczas mistrzostw świata w Japonii. Wprowadziły one zawodnika „libero” oraz ustanowiły, że set toczy się do 25 punktów i każda akcja przynosi punkt. Wcześniej gra toczyła się do 15 „oczek”, przy czym punkt mogła zdobyć jedynie drużyna zagrywająca. Przy zagrywce przeciwnika należało wywalczyć piłkę i przejąć serwis.
HISTORIA SIATKÓWKI W POLSCE Do Polski, podobnie jak do większości krajów europejskich siatkówka trafiła za pośrednictwem YMCA. Pierwszy publiczny pokaz siatkówki w Polsce miał miejsce w Warszawie w 1919 roku a rok później w Łodzi rozegrano pierwszy turniej drużyn szkolnych. W pierwszych latach uprawiano ją głównie w szkołach, a gra nosiła kilka popularnych nazw takich jak: „przebijanka”, „latająca piłka” czy „dłoniówka”. Spopularyzowali ją w naszym kraju głównie instruktorzy YMCA. Potem zaczęto rozgrywać regularne rozgrywki międzyszkolne. Od 1923 roku rozpoczął się gwałtowny rozwój siatkówki z prawdziwego zdarzenia. Powstały pierwsze sekcje siatkarskie i kluby. W Warszawie utworzono takie drużyny jak: Orzeł Biały, Orkan, 13 Drużyna Harcerska. Potem kluby tworzono także w innych większych miastach. W Warszawie na bazie Orkana powstał AZS, utworzono także drużyny takie jak: Polonia, YMCA, Warszawianka, Zieloni, Victoria. W Łodzi powstał Harcerski Klub Sportowy, YMCA, Tur, Absolwenci, ŁKS a w Krakowie YMCA i Cracovia. Kluby powstawały także we Lwowie, Białymstoku, Lublinie, Poznaniu i wielu innych miastach. Zrodziły się pomysły, by uregulować sprawy organizacyjne i doprowadzić do powstania rozgrywek centralnych. W 1925 roku Polski Związek Palanta zmienił nazwę na Polski Związek Palanta i Gier Ruchowych (rok później już Polski Związek Gier Ruchowych) i zajmował się sześcioma grami zespołowymi: oprócz siatkówki także koszykówką, rugby, palantem, hazeną i szczypiorniakiem. Dwa lata później, w 1928 roku ten związek przekształcił się w Polski Związek Gier Sportowych, a jego siedzibę przeniesiono z Katowic do Warszawy. Na czele związku stanął Tadeusz Chrapowicki, a rok 1928 uznaje się za kluczową dla polskiej siatkówki datę oficjalnych narodzin siatkarskiego związku. W 1928 roku Łódź i Warszawa zorganizowały mistrzostwa swoich miast, doszło także do spotkania reprezentacji Łodzi i Warszawy zarówno wśród mężczyzn jak i kobiet. W 1929 roku zostały zorganizowane w Warszawie I mistrzostwa Polski w siatkówce. Wśród kobiet zwyciężył zespół AZS Warszawa, wśród mężczyzn najlepsi okazali się siatkarze YMCA Łódź. Ogromny wpływ na rozwój polskiej siatkówki miały liczne kontakty międzynarodowe. Pierwsi tego typu spotkania zaczęli rozgrywać harcerze. W 1923 roku 13 Warszawska Drużyna Harcerska wygrała turniej zorganizowany w Kopenhadze, gdzie pokonała skautów z USA, Francji i Czechosłowacji. Drużyny klubowe od 1930 roku dość często utrzymywały kontakty z zespołami zagranicznymi. W Krakowie YMCA grała w 1930 roku z YMCA Praga i wygrała ten mecz 2:1. W tym samym roku wyjeżdżały do Czechosłowacji zespoły AZS Warszawa i krakowskiej YMCA. W 1931 roku AZS zagrał w Warszawie z mistrzem Łotwy US Ryga wygrywając 2:1. Mianem najlepszej drużyny w Europie na początku lat trzydziestych cieszyła się estońska drużyna Kalev Tallin. W 1932 roku ten znakomity zespół przyjechał do Polski, co było sporym wydarzeniem w Polskiej siatkówce. Estończycy pokonali najlepsze polskie drużyny: AZS Warszawa i Polonię. Od Estończyków polskie zespoły wiele się nauczyły, to był zespół o niespotykanej wówczas dyscyplinie taktycznej, prezentował uporządkowany system gry (tzw. System par). Zespoły z Łotwy i Estonii często przyjeżdżały przed wojną do Polski. W kwietniu 1937 roku doszło do wielkiego oficjalnego turnieju kobiet z udziałem najlepszych drużyn krajów bałtyckich. Wygrała ten turniej reprezentacja Warszawy (oparta na siatkarkach AZS) przed reprezentacją Rygi i estońskim zespołem ASK Tartu. Polski Związek Gier Sportowych został w 1936 roku przemianowany na Polski Związek Piłki Ręcznej. Nadal skupiał wszystkie gry sportowe, w których posługiwano się rękami. Zresztą w tym czasie nie było takiej specjalizacji jak obecnie i siatkarze z powodzeniem udzielali się także w koszykówce, szczypiorniaku a także w sportach typowo indywidualnych. W siatkówce klubowej w latach międzywojennych dominowały zespoły z Łodzi i Warszawy. Wśród pań w rywalizacji o mistrzostwo kraju dominowały siatkarki AZS Warszawa. Tylko raz, w 1937 roku tytuł przypadł zawodniczkom HKS Łódź. Z tymi drużynami rywalizowały zespoły YMCA Kraków, AZS Wilno, AZS Lwów czy Olsza Kraków. Wśród panów nie było zespołów, które dominowałyby aż tak bardzo. Mistrzostwo przypadało siatkarzom z Łodzi (YMCA, ŁKS), Warszawy (AZS, Polonia), ale także Sokoła Lwów, AZS Wilno czy Cracovii Kraków. Początkowo grano na otwartym powietrzu, ale już od 1937 roku turnieje mistrzowskie były rozgrywane w hali. Wybuch wojny zahamował rozwój siatkówki, ale tuż po jej zakończeniu wznawiały działalność związki i kluby sportowe. W listopadzie 1945 roku odbyło się pierwsze powojenne zebranie delegatów okręgowych związków Polskiego Związku Piłki Ręcznej. W czasie zebrania postanowiono wskrzesić rozgrywki o mistrzostwo Polski, które rozegrano już w zimie w 1946 roku. Pierwszymi powojennymi mistrzami kraju zostały siatkarki Warty Poznań i siatkarze Społem Warszawa. Z inicjatywy polskich działaczy powstała w 1947 roku w Paryżu Międzynarodowa Federacja Siatkówki (FIVB). Zygmunt Nowak został jej wiceprezesem, a Romuald Wirszyłło został przewodniczącym Komisji Technicznej. W 1956 roku w kraju nastąpiła "polityczna odwilż" i pozwolono na reaktywowanie związków sportowych. Ponowna reorganizacja polskiego sportu spowodowała, że 30 czerwca 1957 roku zwołano Krajową Konferencję Sprawozdawczo-Wyborczą Piłki Siatkowej. Na tej Konferencji podjęto decyzję o powołaniu do życia samodzielnego związku sportowego, któremu nadano nazwę Polski Związek Piłki Siatkowej (PZPS). Tymczasowym Zarządem PZPS zostało dotychczasowe Prezydium Sekcji Siatkówki, a pierwszym prezesem Eugeniusz Krotkiwski. W 1959 roku polscy działacze przyczynili się do powstania Komisji Pucharu Europy, która była zalążkiem powołanej do życia w 1972 roku Europejskiej Federacji Siatkówki. Siedziba Komisji była w Polsce, skąd zawiadywano rozgrywkami Pucharu Europy, aż do momentu powstania CEV. PZPS organizował wiele wielkich siatkarskich imprez. W 1965 roku dostał prawo organizacji I Pucharu Świata, który odbył się w Łodzi i Warszawie. Zaraz po tym podjęto starania o organizację finałów mistrzostw Europy, ale niestety bezskutecznie. W 1992 roku Polska była organizatorem mistrzostw Europy juniorów, które odbyły się w Poznaniu. W 1997 roku w Gdańsku zorganizowaliśmy mistrzostwa świata juniorek, a dwa lata później mistrzostwa Europy kadetek i kadetów. W 2001 roku w Katowicach odbył się finał Ligi Światowej. Polskie reprezentacje uczestniczą w światowych rozgrywkach z sukcesami. Reprezentacja mężczyzn zdobyła złoty medal Igrzysk Olimpijskich (Montreal 1976 rok) a także Mistrzostwo Świata (Meksyk 1974 rok). Polacy zdobywali również srebrny medal Pucharu Świata (Praga, 1973 rok). Na mistrzostwach Europy nasi siatkarze zdobyli pięciokrotnie srebrne medale (Belgrad 1975 rok, Helsinki 1977 rok, Paryż 1979 rok, Sofia 1981 rok, Berlin 1983 rok) oraz brązowy medal (Stambuł 1967 rok). Żeńska reprezentacja dwukrotnie zdobyła brązowe medale olimpijskie (Tokio 1964 rok oraz Mexico 1968 rok). Polki stawały również na podium Mistrzostw Świata - zdobywając srebrny medale (Moskwa 1952 rok) oraz dwa brązowe (Paryż 1956 rok i Moskwa 1962 rok). Największe sukcesy nasze siatkarki odnosiły w Mistrzostwach Europy. Zdobyły złoty medal (Ankara 2003 rok), cztery srebrne medale (Sofia 1950 rok, Paryż 1951 rok, Konstanca 1963 rok i Izmir 1967 rok) oraz cztery brązowe (Praga 1949 rok, Bukareszt 1955 rok, Praga 1958 rok, i Reggio Emilia 1971 rok). Rozgrywki o mistrzostwo kraju, po wielu reorganizacjach, z przerwą w roku 1951, rozgrywane są do dnia dzisiejszego. PZPS organizuje również rozgrywki o Puchar Polski.
HISTORIA SIATKÓWKI PLAŻOWEJ Siatkówkę plażową można uznać za młodszą siostrę siatkówki halowej. Obie gry są podobne, lecz różni je charakter, styl gry i dynamika. W siatkówce plażowej liczy się bardziej spryt, przebiegłość i przewidywanie oraz dokładność, niż siła która dominuje w siatkówce halowej. Siatkówka plażowa jest dyscypliną, która powstała w latach 20 XX wieku, na plażach w Kalifornii. Traktowano ją jako sposób spędzania wolnego czasu. Jednak z czasem szybko spopularyzowana została w Europie. Po 1927 roku był to ulubiony sport Francuzów. Po pewnym czasie siatkówka plażowa rozpoczęła wędrówkę po całej Europie zdobywając nowe kraje, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych rosła jej popularność. Po II Wojnie Światowej siatkówce plażowej nadano bardziej zorganizowane formy. W 1947 roku odbyły się pierwsze zawody dwuosobowych drużyn męskich. W latach 50 w Stanach Zjednoczonych powiększało się zainteresowanie i zafascynowanie siatkówką plażową. Największe było na plażach Kalifornii. I tam właśnie rozegrano pierwsze profesjonalne zawody, w których wzięły udział setki par. Turniej był rozgrywany na 5 plażach. W latach 70 doceniono ekonomiczne i marketingowe strony plażówki. Duże firmy zaczęły sponsorować zawodników, którzy zaczęli zarabiać coraz większe pieniądze. Struktury organizacyjne powstały dopiero w latach 80. W 1987 roku, siedem lat po utworzeniu Stowarzyszenia Zawodników, FIVB podjęła decyzję o zoorganizowaniu Mistrzostw Świata w Rio de Janeiro. Impreza się udała i zaczęto zastanawiać się nad zgłoszeniem siatkówki plażowej do programu olimpijskiego. Pomysł się udał i został poparty dzięki poważnym organizacjom oraz milionom entuzjastów na całym świecie. W 1988 roku zaczęły się odbywać turnieje pod patronatem FIVB, a od 1990 roku początki miała World Series, które objęły początkowo 4 kraje: Japonię, Włochy, Brazylię i Francję. W sezonie 1991/92 rozszerzono liczbę turniei w cyklu do 7, a pula nagród sięgnęła aż 600,000 USD, po raz pierwszy goszczono w Hiszpani i Australi. W kolejnym sezonie 1992/93 w planie uwzględniono 6 rund w cyklu World Series o sumie nagród 950,000 USD, w tym samym roku siatkówka plażowa po raz pierwszy rozgrywana była na olimpiadzie w Barcelonie, jednak tylko jako dyscyplina pokazowa. Wtedy to para Smith & Stoklos przeszła do historii jako pięciokrotni zdobywcy tytułu Mistrza Świata w kolejnych latach. Wydział Siatkówki Plażowej został stworzony przy FIVB. W latach kolejnych (1993/94) po raz pierwszy rozegrano damskie mecze w Brazylii, Chile i USA, a finały w Rio De Janeiro obejrzało łącznie 140,000 widzów podczas tygodniowych rozgrywek. W latach 1994/95 światowe rozgrywki odbyły się w 12 krajach. Goszczono m. in. w Chile, Japonii, Puerto Rico; do podziału przeznaczono 1,440,000 USD. Sezon 1996 przyniósł zmiany w administracji, a że był to rok olimpijski zaczęto rozgrywać kwalifikacje do zmagań olimpijskich. Ponad 600 sportowców z 42 państw ubiegało się o możliwość uczestniczenia w olimpiadzie w Atenach. W ponad 95 krajach rozpoczęto propagowanie siatkówki plażowej. Mistrzostwa Świata podzielone zostały na 27 turniejów. Najważniejszym wydarzeniem oczywiście była olimpiada w Atlancie. Na niej skupiła się uwaga zawodników i mediów. Łącznie wzięły udział 24 pary mężczyzn i 18 kobiet. Rozgrywki oglądało ok.107 000 widzów.
Kobiety:
Mężczyźni:
Rok 1997 to przemianowanie World Series na World Tour. Rozszerzono liczbę rozgrywanych turniejów w cyklu na 22, a kwotę nagród rozszerzono do 3,900,000 USD. Wprowadzono nowy system liczenia punktów, testowany w Los Angeles. W 1998 roku odbyło się 22 turniejów, a ich organizatorami stały się kraje takie jak np. Argentyna, Chiny, Bułgaria, Czechy. Zrównana została pula nagród przeznaczona dla kobiet i mężczyzn, poza tym wprowadzono turnieje i rozgrywki o niższej randze, a także Grand Slam oraz Open. Sezon 1999 trwał pod znakiem eliminacji do olimpiady. Kwalifikacje odbywały się od 1 stycznia 1999 roku, a skończyły 15 sierpnia 2000 roku. W World Tour wzięło udział 12 par mężczyzn i 6 par kobiet. Po raz pierwszy Mistrzostwa Świata gościły w Europie, a od tej pory miały odbywać się co 2 lata. Rok 2000 to przede wszystkim Sydney i olimpiada, wzięło w niej udział po 24 pary kobiet i mężczyzn. Stadion na którym rozegrano tą wielką imprezę mieścił 10,000 widzów, a imponował nowoczesnym stylem i organizacją na najwyższym poziomie. Siatkówka plażowa została oficjalnie uwzględniona w liście dyscyplin olimpijskich i zatwierdzona na olimpiadzie w 2004 roku w Atenach. W roku 2001 rozegrano Mistrzostwa Świata w Austrii, które przyciągnęły 120,000 widzów. Odbyły się również Mistrzostwa Juniorów w siatkówce plażowej do lat 21. W sezonie 2002 rozegrano 21 turniejów, które oglądano na 4 kontynentach w 12 krajach świata. Oficjalnie wprowadzono Mistrzostwa Świata zespołów do lat 21 i 18. W roku 2003 ruszyły kwalifikacje do Aten. Najlepsze 24 par walczyło o znalezienie się w pierwszej ósemce. Mistrzostwa Świata powróciły do Rio De Janeiro, gdzie uczestniczyło po 48 zespołów mężczyzn i kobiet.
Tytuły przypadły:
Również nastąpiło rozegranie Mistrzostw Świata Juniorów. Sezon 2004 to kolejne zmagania olimpijskie. Trwające 12 dni rozgrywki odbywały się między 24 zespołami w męskiej i żeńskiej siatkówce. Każdy zespół grał minimalnie 3 mecze, a niektóre zmagania trwały w porach wieczorowych przy sztucznym świetle.
Klasyfikacja olimpijska mężczyzn:
Klasyfikacja olimpijska kobiet:
|
|
|||||||||||||||||||||
Copyright © 2005-2008 BarD. Wszelkie prawa zastrzeżone. |
|||||||||||||||||||||||
